Рубрика «Өг-бүле – тыва кижиниң амыдыралының сүзүү»
Амыдыралы болгаш ажы-төлу дээш өнчү-хөреңгизин, акша-көпееэн үнелеп камнаары.
Өг-бүле бүрүзүнге акша-көпеек, бир дугаарында, кайыын, чүден тыптып кээп турар деп чүвени таптыг сайгарып көөр херек. Акша ажылдап алыр дээш, кайы хире берге байдалды чурттап эртип турарырың дугайында шыңгыы угаап медереп билир болза, акша-хөреңгини үнелээр кижи апаар. Чамдык улус холунга акша кирген санында-ла, ону ол-ла хүнде ыяп-ла чарыыр ужурлуг кылдыр чаңчыгып турар. Херек кырында ындыг эвес. Акша чаъс ышкаш чагбайн турар, үнүш ышкаш элбек үнмейн турар, хуулгазын фокус ышкаш куруг черден тыптып келбейн турар.
Бир эвес өг-бүлениң чүгээр чурттап турар үезинде: «Мен шыдаар мен, чүгле мен чедип алдым» деп кончуургаксаар байдал тургустуна бээр болза, ону мынчаар билип алыр болза эки. Моральдыг болгаш материалдыг тала-биле сайзыралды кижиниң бодундан аңгыда, өске улустуң дузазы-биле чедип ап турар деп чүүлду билип алыры чугула. Хуу бизнес азы көдээ ажыл-агыйлыг черниң ээзи-биле ооң ажылдакчылары аразында дорт харылзаа-хамааржылгалыг. «Чүгле бодум шыдаар мен!» деп бодалдыг кижиден долгандыр турар ажылдакчыларының ажылдаар хөөнү, настроениези бада бээр. Ынчангаш шынарлыг улусту каяа-даа хүндүлеп чоруур дээн ужур-утказы шак-ла ындыг. Хуу ажыл-агыйга, күрүне ажылынга, кандыг-даа черге улустуң мөзү-шынарын шын ылгап билип алыры бо үеде чугула херектиг чүүлдерниң бирээзи.
Бай шыдалдыг-даа, бөдүүн-даа кижиде, удуртукчу азы анаа ажылдакчы-даа кижиде: «Мен бодум чааскаан шыдаар мен!» деп бодалдың бары дээрге-ле: «Өске улустардан хамаарышпас (независимый) кижи мен» деп идеялыг болуп турары. Херек кырында эрге-дужаалдыг, бай шыдалдыг-даа кижиге дузалакчылары чок болза, шупту чүүлдү бүрүнү-биле боду чааскаан чедип шыдаар арга-даа турбас. Чаңгыс бөдүүн ажылчын безин дыка улуг дузалыг. Ынчангаш канчаар-даа бодап көөрге, дөмей-ле өске кижилерден хамааржып чоруур (зависимый).
Геше Лобсанг Тхуптен. – ЧЫРЫК ДУЗА — IV. Ог-буле болгаш амыдырал дугайында мерген угаадыглыг чагыг сумелер. – ООО «Тываполиграф». – Кызыл — 2023. – 302-309-ку арыннар.
